Lấy chiếc sập, để khỏi phải chia

Vụ án này đã được báo Tiền Phong tường thuật kịp thời, khi nó được TAND TP Phủ Lý (Hà Nam) đưa ra xét xử sơ thẩm lần đầu, ngày 17-2-2009.

Nội dung vụ án khá đơn giản: Vợ chồng anh Chu Thắng Huế và chị Lại Thị Mai, nhà ở thôn Thái Hòa, xã Châu Sơn, TP Phủ Lý, đã có với nhau hai đứa con đủ cả gái cả trai, song cuộc sống chung không hạnh phúc. Họ làm đơn ra toà xin ly hôn.

Trong lúc chờ mở toà, ngày 6-8-2008, anh Chu Thắng Huế đã nhờ em gái là Chu Thị Hưng đến nhà mình khuân đi cái sập - tài sản đáng giá nhất trong nhà.

Chị Mai ngăn cản Hưng, chị dâu em chồng ôm nhau co kéo. Hưng cậy khoẻ vật chị Mai ngã, đầu đập “bốp” xuống nền bê tông. Thấy chị Mai bất tỉnh, Huế và Hưng đưa chị Mai đi cấp cứu, song do vết thương ở đầu quá nặng, chị Mai mất tại bệnh viện.

Sau đó, Chu Thị Hưng bị Công an TP Phủ Lý khởi tố, bắt giam về hành vi “cố ý gây thương tích”.

Diễn biến vụ án chỉ có vậy, song quá trình xử lý lại khá phức tạp và bị kéo dài.

Tại phiên toà sơ thẩm lần đầu được mở hôm 17-2-2009, TAND TP Phủ Lý đã xử phạt Chu Thị Hưng năm năm sáu tháng tù giam về tội “cố ý gây thương tích”. Anh Huế, hai đứa con của anh cùng được toà mời đến, với tư cách nhân chứng.

Các luật sư bảo vệ phía bị hại đã chứng minh, không truy cứu trách nhiệm hình sự Chu Thị Hưng và cả Chu Thắng Huế về hành vi chiếm đoạt tài sản là có dấu hiệu lọt tội, lọt người.

Họ đề nghị các thẩm phán khởi tố vụ án với tội danh này ngay tại toà. Tuy nhiên, đề nghị này không được HĐXX chấp nhận.

Phiên toà phúc thẩm do TAND tỉnh Hà Nam xử sau đó đã tuyên huỷ án sơ thẩm để điều tra và xét xử lại, với yêu cầu phải khởi tố thêm tội danh để xem xét toàn diện hành vi của Hưng và Huế.

Phạm tội hay không phạm tội?

Điểm g, khoản 1, Điều 2 Luật Phòng chống bạo lực gia đình quy định về các hành vi bạo lực gia đình “Chiếm đoạt, huỷ hoại, đập phá hoặc có hành vi khác cố ý làm hư hỏng tài sản riêng của các thành viên khác trong gia đình hoặc tài sản chung của các thành viên trong gia đình”.

Trong phiên toà ngày 17-2-2009, đại diện Viện KSND TP Phủ Lý giữ quyền công tố cho rằng: Chiếc sập được anh Huế chỉ đạo bê đi không phải là tài sản riêng của chị Mai, mà thuộc về khối tài sản chung của cả hai vợ chồng. Anh Huế là đồng chủ sở hữu chiếc sập, anh Huế cũng có quyền định đoạt đối với tài sản này.

Với phân tích như vậy, công tố viên cho rằng không thể truy cứu trách nhiệm hình sự anh Huế về hành vi chiếm đoạt tài sản mà chính anh Huế có quyền định đoạt.

Cũng tại phiên toà đó, các luật sư phân tích, là đồng chủ sở hữu, anh Huế muốn định đoạt tài sản phải có sự thống nhất của chị Mai. Cùng lắm thì một mình anh Huế chỉ được phép định đoạt một nửa cái sập mà thôi.

Các luật sư đề nghị truy cứu trách nhiệm hình sự anh Huế về việc đã chiếm đoạt nửa còn lại của chiếc sập - phần tài sản thuộc về chị Mai.

Đáp lại ý kiến của các luật sư, phía công tố cho rằng, do toà dân sự chưa đưa ra phán quyết về tài sản trong vụ án ly hôn giữa anh Huế và chị Mai, nên không thể biết phần tài sản của anh Huế bao nhiêu, phần tài sản của chị Mai bao nhiêu...

Bài toán pháp lý này sau đó đã được đưa ra lời giải tại phiên toà phúc thẩm do TAND tỉnh Hà Nam mở ngày 19-6-2009. Phía công tố trong phiên toà này đã đồng tình quan điểm của các luật sư, và HĐXX đã tuyên huỷ án sơ thẩm để điều tra và xét xử lại, theo hướng xem xét cả trách nhiệm của Hưng và Huế về hành vi chiếm đoạt tài sản.

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, Công an TP Phủ Lý đã khởi tố bổ sung đối với Chu Thị Hưng về hành vi “công nhiên chiếm đoạt tài sản”. Tuy nhiên, sau đấy Công an tỉnh Hà Nam đã thụ lý vụ án, khởi tố cả Chu Thị Hưng và Chu Thắng Huế về hành vi “cướp tài sản”.

Ngày 26-2-2010 mới đây, TAND tỉnh Hà Nam đã mở phiên toà sơ thẩm (lần hai). HĐXX phiên toà này đã tuyên phạt mức án rất nặng: Chu Thị Hưng 13 năm tù, Chu Thắng Huế 6 năm tù, cùng về tội “cướp tài sản”.

Nỗi buồn phía sau các bản án

Tại phiên toà sơ thẩm mở lần đầu, nhiều người dự toà đã không cầm được nước mắt, khi nghe con gái lớn của chị Mai và anh Huế - cháu Chu Thị Hoài (15 tuổi) phát biểu: “Cháu không nghĩ mẹ cháu chết. Cháu cứ tưởng mẹ cháu chỉ đi viện ít hôm rồi về. Rồi bố cháu cũng nghĩ lại, và sẽ về với mẹ con cháu, chứ bố mẹ cháu không ly dị nữa”.

...Sau khi Công an tỉnh Hà Nam khởi tố bị can, bắt tạm giam Chu Thắng Huế, cháu Chu Đức Hào (chín tuổi) đã được ông bà nội đón về nuôi. Còn Chu Thị Hoài vẫn sống trong căn nhà cũ, không còn cả mẹ, bố và em.

Tại phiên toà ngày 26-2-2010 mới đây, bị cáo Chu Thắng Huế đã khóc. Anh ta rất ân hận, chỉ vì anh ta mà vợ chết, em gái vướng vào tù tội, hai đứa con bơ vơ...

Thấy bố ra toà chân bị xích, cháu Hào chạy lại ôm bố và khóc. Cảnh này được luật sư Chu Thị Vân (Đoàn luật sư TP Hà Nội, bảo vệ quyền lợi miễn phí cho người bị hại) kịp quay camera.

“Tôi sẽ lưu giữ đoạn ghi hình này để làm tư liệu. Mỗi vụ án bạo lực gia đình đều để lại rất nhiều nước mắt và rất nhiều nỗi éo le”, luật sư Vân nói.

Trong vụ án này, vẫn còn những giọt nước mắt nữa, luật sư Vân không kịp ghi hình lại. Khi tan toà, người ta thấy có hai đứa trẻ cũng lít nhít như Hoài và Hào. Chúng vội chạy đến bên bị cáo Chu Thị Hưng, ôm lấy chân bị cáo Hưng khóc, và bị cáo Hưng cũng khóc theo...